Conservatoir beslag biedt zekerheid dat er daadwerkelijk betaald gaat worden als een juridische procedure eenmaal gewonnen is. Geld, goederen of vorderingen waarop conservatoir beslag is gelegd worden zeker gesteld totdat de rechter heeft geoordeeld.
Juridische procedures duren vaak lang, variërend van zo’n zes maanden tot soms wel meer dan twee jaar. Om te voorkomen dat degene die je schade moet vergoeden van die tijd gebruik maakt om geld en goederen te laten verdwijnen is er de mogelijkheid om in Nederland conservatoir beslag te leggen.
Waarop kan conservatoir beslag gelegd worden
Conservatoir beslag kan onder meer worden gelegd op:
- Bankrekeningen
- Onroerend goed
- Aandelen handelsvoorraad
Het gevolg van conservatoir beslag is dat de bank het geld op een beslagen bankrekening blokkeert, een notaris niet meer mag meewerken aan levering van beslagen onroerend goed, aandelen niet meer geleverd kunnen worden en handelsvoorraad moet blijven waar het is en niet meer uitgeleverd mag worden.
Conservatoir derdenbeslag
Een bijzondere vorm van conservatoir beslag is het zgn. derdenbeslag. Dit biedt de mogelijkheid om conservatoir beslag te leggen op geld of zaken die een derde partij heeft.
Stel dat je tegenpartij een partij avocado’s of noten in opslag heeft bij een logistieke dienstverlener, bijvoorbeeld voor tijdelijke opslag of om te herpakken. Nadat conservatoir derdenbeslag is gelegd onder die logistieke dienstverlener mag deze de avocado’s of noten niet meer teruggeven aan uw tegenpartij.
Een ander voorbeeld: Stel dat je tegenpartij weigert je rekening te betalen en je weet dat je tegenpartij regelmatig zaken doet met een bepaalde afnemer. Logischerwijs stuurt je tegenpartij dan regelmatig facturen naar die afnemer die normaliter ook betaald worden. Conservatoir derdenbeslag onder die afnemer heeft tot gevolg dat deze de facturen van je tegenpartij niet meer mag betalen.
In beide gevallen moeten de zaken of het geld bewaard worden door de derde partij (de logistieke dienstverlener en de afnemer in het tweede voorbeeld), totdat in een juridische procedure geoordeeld is over jouw vordering. Krijg je van de rechter (of arbiter) gelijk, dan heb je recht op het geld of de waarde van de beslagen zaken.
Strafbaar feit
Degene die zaken of geld aan beslag onttrekt pleegt een strafbaar feit, een misdrijf waarop maximaal vier jaar gevangenisstraf staat. De logistieke dienstverlener zal het dus wel uit zijn hoofd laten om beslagen avocado’s of noten toch terug te geven, en de bank werkt echt niet mee aan het vrijgeven van geld op een bankrekening zolang daar conservatoir beslag op ligt.
En de werknemer die beslagen handelsvoorraad of beslagen kantoormeubelen voor zijn baas weghaalt en ergens anders verbergt kan daardoor persoonlijk de gevangenis in gaan, net al zijn baas trouwens. Nog afgezien dat beiden aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de schade die je als beslaglegger door die acties hebt geleden.
Kortom, conservatoir beslag is in de praktijk een effectief middel om te voorkomen dat je tegenpartij geld en goederen laat verdwijnen terwijl je aan het procederen bent.
Aanvragen van conservatoir beslag
Als we in overleg met jou tot de conclusie komen dat het wenselijk is om te proberen conservatoir beslag te leggen, dan stellen wij daartoe een verzoek op dat we indienen bij de rechtbank. In dat verzoek zetten wij uiteen waar het geschil tussen partijen over gaat, hoeveel je nog te vorderen hebt en waarop het beslag gelegd moet worden. De rechter beoordeelt of het verzoek aan de regels voldoet en gerechtvaardigd is. Jij moet ondertussen uitzoeken bij welke bank je tegenpartij bankiert, waar zaken in opslag liggen, en wie de klanten of leveranciers van je tegenpartij zijn. Als een verzoek aan de regels voldoet zal de rechtbank in de meeste gevallen toestemming geven, zeker voor wat betreft beslag op bankrekeningen of onroerend goed. Conservatoir beslag op een handelsvoorraad wordt kritischer bezien door de rechter en wordt alleen toegewezen als er geen minder belastende alternatieven voorhanden zijn. De doorlooptijd voor behandeling van een verzoek door de rechtbank is in de meeste gevallen een paar uur tot maximaal een dag. Je tegenpartij wordt niet gekend in het verzoek, wordt niet bij de behandeling betrokken, en komt er in de praktijk dus vaak pas achter als de deurwaarder het conservatoir beslag komt leggen of de bank het geld op de bankrekening heeft geblokkeerd.
De deurwaarder legt het beslag
Nadat de rechtbank toestemming heeft gegeven voor conservatoir beslag coördineren wij met een deurwaarder het daadwerkelijk leggen van het beslag. De deurwaarder moet daarvoor informatie krijgen bij welke bank de tegenpartij bankiert, de precieze locatie waar de (handels)goederen zich bevinden en het tijdstip waarop ze daar aanwezig zijn.
Of het conservatoir beslag doel heeft getroffen weten we soms meteen (omdat de deurwaarder met eigen ogen kan zien of er iets op voorraad ligt), en soms duurt het een paar weken. Dat komt door de termijn die derden hebben om opgaaf te doen aan de deurwaarder of er zaken aanwezig waren en of er geld op de bankrekening stond op het moment dat de deurwaarder het beslag legde.
Verplichte bodemprocedure
Een randvoorwaarde die aan elke toestemming voor conservatoir beslag wordt verbonden is de verplichting om binnen een bepaalde periode (meestal 14 dagen) een bodemprocedure aanhangig te maken.
Ook als dan nog niet bekend is of het conservatoir beslag succesvol is geweest zal een rechtszaak of arbitrage aanhangig moeten zijn gemaakt binnen die door de rechtbank gestelde termijn.
De termijn van 14 dagen die gebruikelijk is, is erg kort. We ontkomen er dan ook niet aan om parallel aan het opstellen van het verzoek tot conservatoir beslag ook al de dagvaarding te gaan schrijven of een arbitrage verzoek in te dienen.
Een bodemprocedure kan zowel een juridische procedure bij een rechtbank of een arbitrale procedure zijn, in Nederland of waar dan ook ter wereld. Een kort geding is overigens geen bodemprocedure.
De bodemprocedure wordt gewonnen
Als wij namens jou conservatoir beslag hebben gelegd en je wint de bodemprocedure, dan kan het beslag in beginsel worden uitgewonnen: het geld op de bankrekening, de factuur die nog betaald moest worden door een klant, wordt dan uitgekeerd aan jou.
Verlies je de bodemprocedure maar ga je in hoger beroep? Dan blijft het conservatoir beslag gewoon liggen. Ook als je daarna eventueel nog in cassatie gaat bij de Hoge Raad.
Een conservatoir beslag kan dus in beginsel jarenlang in stand blijven totdat er een definitieve ('in kracht van gewijsde') uitspraak is gedaan in het geschil tussen partijen.
De bodemprocedure wordt verloren
Verlies je daarentegen uiteindelijk de juridische procedure, dan ben je aansprakelijk voor de schade die is geleden door het conservatoir beslag.
Bij conservatoir beslag op een bankrekening betekent dit bijvoorbeeld dat de wettelijke rente moet worden vergoed over de tijd dat het geld niet beschikbaar was.
Is er door het beslag schade ontstaan aan (bederfelijke) handelsvoorraad of zijn er extra kosten van opslag gemaakt, dan zal die schade moeten worden vergoed.
Kosten van conservatoir beslag
De rechtbank brengt griffierecht in rekening voor de behandeling van het verzoek tot conservatoir beslag en de deurwaarder brengt kosten in rekening voor het leggen van de beslagen.
Het griffierecht is ook verschuldigd als het verzoek onverhoopt wordt afgewezen en de kosten van de deurwaarder moeten ook worden betaald als de poging om conservatoir beslag onverhoopt tot niets leidt (bijvoorbeeld omdat handelsvoorraad al was uitgeleverd of er geen geld op de bankrekening stond).
De tijd die je advocaat besteedt aan het voorbereiden en opstellen van het verzoek tot conservatoir beslag en het overleg met de griffie en de deurwaarder behoort ook tot de kosten die je maakt.